Հովհաննես Թումանյանի թանգարան

Հովհաննես Թումանյանի թանգարան-ը Հայաստանի մշակութային քարտեզի այն վայրերից է, որտեղ այցելությունը դառնում է ոչ միայն դիտում, այլ նաև ծանոթություն մարդկանց, գաղափարների և ժամանակաշրջանների հետ։ Հովհաննես Թումանյանի թանգարանը Երևանի կարևոր գրական ու մշակութային վայրերից է։ Այն նվիրված է մեծ հայ բանաստեղծին և ներկայացնում է ձեռագրեր, լուսանկարներ, գրքեր, ընտանեկան հիշատակներ, անձնական իրեր և Թումանյանի ստեղծագործական աշխարհի պատմությունը։ Թանգարանը բացվել է 1953 թվականի ապրիլի 5-ին՝ Թումանյանի մահվան 30-ամյակի առիթով։ Այն ստեղծվել է որպես մեծ գրողի հիշատակի և ժառանգության պահպանման վայր, որտեղ հավաքված են նրա կյանքի, ընտանիքի, գրական աշխատանքի և հասարակական գործունեության մասին նյութեր։ Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է հազարավոր առարկաներ՝ ձեռագրեր, լուսանկարներ, գրքեր, նամակներ, կահույք, ընտանեկան հիշատակներ և հրատարակություններ։ Հիմնական շենքի 54 աստիճանները խորհրդանշում են Թումանյանի կյանքի տարիները, ինչը թանգարանային միջավայրին տալիս է հուշային իմաստ։ Թանգարանը հատկապես կարևոր է նրանց համար, ովքեր ուզում են հասկանալ հայ գրականության ժողովրդական, մարդկային և փիլիսոփայական կողմը։ Թումանյանի ստեղծագործությունը կապված է ընտանիքի, գյուղի, բնության, հեքիաթի և ազգային ինքնագիտակցության հետ։ Քանի որ վերանորոգման պատճառով այցելությունը կարող է իրականացվել ժամանակավոր հասցեում, անհրաժեշտ է նախապես ստուգել գործող վայրը և աշխատանքային ժամերը։ Այցելուն այստեղ կարող է ավելի լավ զգալ, թե ինչպես են արվեստը, գրականությունը, երաժշտությունը, հիշողությունը կամ քաղաքային պատմությունը ձևավորել հայկական մշակութային միջավայրը։ Թանգարանային այցի արժեքը միայն ցուցադրված առարկաների քանակով չի չափվում․ կարևոր է նաև այն, թե ինչ պատմություն է յուրաքանչյուր փաստաթուղթ, լուսանկար, նամակ, գիրք կամ անձնական իր պատմում իր ժամանակի մասին։ Այդ պատճառով նման վայրերում ցանկալի է շարժվել դանդաղ, կարդալ բացատրությունները, ուշադրություն դարձնել անուններին, թվականներին և ցուցադրության տրամաբանությանը։ Այսպիսի թանգարաններում այցը առավել հետաքրքիր է, երբ դիտողը ժամանակ է տալիս մանրամասներին․ ձեռագրերը, լուսանկարները, անձնական իրերը, ցուցադրությունների դասավորությունը և սրահների մթնոլորտը միասին ստեղծում են ամբողջական պատմություն։ Լավ է նախապես ստուգել աշխատանքային օրերն ու ժամերը, քանի որ վերանորոգման, ժամանակավոր ցուցադրությունների կամ տոնական օրերի պատճառով գրաֆիկը կարող է փոխվել։ Այցելությունը հարմար է համադրել մոտակա մշակութային վայրերի, զբոսանքի, սրճարանների կամ քաղաքի կենտրոնի այլ թանգարանների հետ։ Այստեղ ստացած տպավորությունը սովորաբար ավելի հանգիստ և խորքային է, քան արագ զբոսաշրջային կանգառը, և հատկապես արժեքավոր է նրանց համար, ովքեր ուզում են ճանաչել Հայաստանի մշակույթը ներսից։