Սերգեյ Փարաջանովի թանգարան

Սերգեյ Փարաջանովի թանգարան-ը Հայաստանի մշակութային քարտեզի այն վայրերից է, որտեղ այցելությունը դառնում է ոչ միայն դիտում, այլ նաև ծանոթություն մարդկանց, գաղափարների և ժամանակաշրջանների հետ։ Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանը Երևանի ամենատարբերվող արվեստի վայրերից է։ Այն նվիրված է մեծ կինոռեժիսորի և արվեստագետի երևակայական աշխարհին՝ կոլաժներով, գծանկարներով, լուսանկարներով, անձնական իրերով, նամակներով և կինոյի հետ կապված նյութերով։ Թանգարանը հիմնադրվել է 1988 թվականին՝ Փարաջանովի ստեղծագործությունների առաջին մեծ ցուցադրությունից հետո, և այցելուների համար բացվել է 1991 թվականին։ Թանգարանի ստեղծումը դարձավ կարևոր քայլ՝ պահպանելու ոչ միայն ռեժիսորի կինեմատոգրաֆիական ժառանգությունը, այլ նաև նրա անհատական արվեստային լեզուն։ Ցուցասրահներում ներկայացված են կոլաժներ, գծանկարներ, տիկնիկներ, գլխարկներ, լուսանկարներ, նամակներ, ֆիլմերի պաստառներ և տարատեսակ առարկաներ, որոնք Փարաջանովի ձեռքում վերածվել են խորհրդանշական պատկերների։ Թանգարանը դասական իմաստով լուռ ցուցասրահ չէ․ այն ավելի շատ հիշեցնում է արվեստագետի երևակայության ներսում քայլելու փորձառություն։ Թանգարանը գտնվում է Ձորագյուղի հատվածում՝ Հրազդանի կիրճի մոտ, որտեղ հին քաղաքային միջավայրը և բաց տեսարանները լրացնում են ցուցադրության մթնոլորտը։ Այցը կարելի է համադրել Կոնդի, Հանրապետության հրապարակի, Կապույտ մզկիթի, Հրազդանի կիրճի և քաղաքի կենտրոնական զբոսանքի հետ։ Այցելուն այստեղ կարող է ավելի լավ զգալ, թե ինչպես են արվեստը, գրականությունը, երաժշտությունը, հիշողությունը կամ քաղաքային պատմությունը ձևավորել հայկական մշակութային միջավայրը։ Թանգարանային այցի արժեքը միայն ցուցադրված առարկաների քանակով չի չափվում․ կարևոր է նաև այն, թե ինչ պատմություն է յուրաքանչյուր փաստաթուղթ, լուսանկար, նամակ, գիրք կամ անձնական իր պատմում իր ժամանակի մասին։ Այդ պատճառով նման վայրերում ցանկալի է շարժվել դանդաղ, կարդալ բացատրությունները, ուշադրություն դարձնել անուններին, թվականներին և ցուցադրության տրամաբանությանը։ Այսպիսի թանգարաններում այցը առավել հետաքրքիր է, երբ դիտողը ժամանակ է տալիս մանրամասներին․ ձեռագրերը, լուսանկարները, անձնական իրերը, ցուցադրությունների դասավորությունը և սրահների մթնոլորտը միասին ստեղծում են ամբողջական պատմություն։ Լավ է նախապես ստուգել աշխատանքային օրերն ու ժամերը, քանի որ վերանորոգման, ժամանակավոր ցուցադրությունների կամ տոնական օրերի պատճառով գրաֆիկը կարող է փոխվել։ Այցելությունը հարմար է համադրել մոտակա մշակութային վայրերի, զբոսանքի, սրճարանների կամ քաղաքի կենտրոնի այլ թանգարանների հետ։ Այստեղ ստացած տպավորությունը սովորաբար ավելի հանգիստ և խորքային է, քան արագ զբոսաշրջային կանգառը, և հատկապես արժեքավոր է նրանց համար, ովքեր ուզում են ճանաչել Հայաստանի մշակույթը ներսից։